Yönetmelik Taslağı ve TİP Sözleşme

EV İŞÇİLERİ YÖNETMELİĞİ TASLAĞI

Amaç

Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, ev hizmetlerinin kapsam ve niteliği ile ev işçilerinin çalışma süresi, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri, yıllık ücretli izin hakları, barınma, işçi sağlığı ve güvenliği, iletişim hakkı ve feshe ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

Madde 2- Bu yönetmelik, 04/02/2011 tarihli 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında hakları düzenlenen, ev hizmetlerinde bağımlı çalışan ev işçilerini kapsar.

Dayanak

Madde 3- Bu yönetmelik, 4857 sayılı İş Kanunu, 189 sayılı Ev İşçileri İçin İnsan Onuruna Yakışır İş Hakkında Uluslararası Çalışma Örgütü Sözleşmesi ve  6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 393-447. maddeleri dayanak olarak alınarak düzenlenmiştir.

Tanımlar

Madde 4- Bu yönetmelikte geçen;

Ev İşi: Ev ya da hanehalkı için veya ev içerisinde icra edilen, ev içerisinde yaşayan aile bireyleri tarafından yapılabilecekken,  aile bireyleri dışındaki kişiler tarafından yapılan işleri ifade eder.

Ev İşçisi: Ev işlerini, hizmet akdine dayanarak gerçekleştiren kişidir.

İşveren: Ev işçisini çalıştıran gerçek ya da tüzel kişidir.

İşyeri: Ev işçisinin işini yaptığı yerdir.

İş İlişkisinin Kurulması

Madde 5- İş ilişkisinin kurulması EK: 1’deki TİP Sözleşmeye aykırı olamaz. Aykırılık durumunda TİP Sözleşme’nin hükümleri geçerli olur. Sözleşme her iki tarafın da anlayabileceği dilde düzenlemelidir.

EK: 1

EV İŞÇİLERİ HAKKINDA TİP SÖZLEŞME

Ücret ve Ekleri

Ev işçisinin ücreti ………TL/ay/gün/saattir ve bu tutar Asgari Ücret Belirleme Komisyonu tarafından belirlenen asgari ücret tutarının altında olamaz. Ücret nakden ödenir.

Ücrete ek olarak ulaşım giderleri için ev işçisine  …..TL ödeme yapılır.

Ev işçisinin yemek ihtiyacı işveren tarafından karşılanır.

Çalışma Süreleri

Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır.

Haftanın iş günlerinden birinde veya birkaçında kısmen çalışılan işyerlerinde, bu süre haftalık çalışma süresinden düşüldükten sonra, çalışılan sürenin çalışılan gün sayısına bölünmesi suretiyle günlük çalışma süreleri belirlenir.

Günlük çalışma süresi her ne şekilde olursa olsun 11 saati aşamaz.

Haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır.

Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir.

Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle kırkbeş saatin altında belirlendiği durumlarda yukarıda belirtilen esaslar dahilinde uygulanan ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve kırkbeş saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışmalardır. Fazla sürelerle çalışmalarda, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmibeş yükseltilmesiyle ödenir.

Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan ev işçisi isterse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat onbeş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir.

Ev işçisi hak ettiği serbest zamanı altı ay zarfında, çalışma süreleri içinde ve ücretinde bir kesinti olmadan kullanır.

Fazla saatlerle çalışmak için ev işçisinin onayının alınması gerekir.

Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamaz.

Deneme Süreleri

Taraflarca sözleşmeye bir deneme kaydı konulduğunda, bunun süresi en çok iki veya tarafların anlaşmasıyla dört hafta olabilir.

Deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir. İşçinin çalıştığı günler için ücret ve diğer hakları saklıdır.

Gece Çalışması

Çalışma hayatında “gece” en geç saat 20.00’de başlayarak en erken saat 06.00’ya kadar geçen ve her halde en fazla onbir saat süren dönemdir.

İşçilerin gece çalışmaları yedibuçuk saati geçemez.

Gece ve gündüz işletilen ve nöbetleşe işçi postaları kullanılan işlerde, bir çalışma haftası gece çalıştırılan işçilerin, ondan sonra gelen ikinci çalışma haftası gündüz çalıştırılmaları suretiyle postalar sıraya konur. Gece ve gündüz postalarında iki haftalık nöbetleşme esası da uygulanabilir. Ancak gece ve gündüz postalarının belirlenmesinde nihai olarak işçinin rızası ve talebi dikkate alınır.

Postası değiştirilecek işçi kesintisiz en az onbir saat dinlendirilmeden diğer postada çalıştırılamaz.

Telafi Çalışması

Ulusal bayram ve genel tatillerden önce veya sonra işin tatil edilmesi veya benzer nedenlerle normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması veya tamamen tatil edilmesi ya da ev işçisinin talebi ile kendisine izin verilmesi hallerinde, işveren telafi çalışması yaptırabilir. İşverenin mazereti nedeniyle ev işçisinin çalışmaya hazır bulunduğu halde çalışamaması nedeniyle ev işçisi de işverenden telafi çalışması talep etme hakkına sahiptir.

Ara Dinlenmesi

Ev işçilerine verilecek ara dinlenmeleri;

  1. Dört saat veya daha kısa süreli işlerde onbeş dakika,
  2. Dört saatten fazla ve yedibuçuk saate kadar (yedibuçuk saat dahil) süreli işlerde yarım saat,
  3. Yedibuçuk saatten fazla süreli işlerde bir saattir.

Bu dinlenme süreleri en az olup aralıksız verilir.

Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz.

Hafta Tatili

Hafta tatili, sözleşmede belirtilen haftalık çalışma süresi doldurulmasından itibaren bir hafta içinde kesintisiz kullanılır. Bir haftalık çalışma süresi içinde haftalık çalışma süresini takip eden günler hafta tatili olarak kabul edilir.

Genel Tatil ve Ücreti

2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanunda yer alan tatil günlerinde, ev işçisi aksi kararlaştırılmadıkça çalıştırılamaz.

Ev işçilerine, bu günlerde çalışmazlarsa, bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretleri tam olarak, tatil yapmayarak çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gün için günlük ücreti yüzde yüz zamlı olarak ödenir.

Günlük çalışan ev işçilerine belirtilen tatil günlerinde çalışmaları halinde günlük ücretinin iki katı ödenir.

Tatil günlerinin belirlenmesinde ev işçisinin mensubu olduğu dine ait bayramlar vb. özel günler dikkate alınabilir.

Yıllık Ücretli İzin

İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan ev işçilerine yıllık ücretli izin verilir. Bir yıldan az süren çalışmalarda, yıllık ücretli izin hükümleri uygulanmaz.

İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresi;

  1. Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara ondört günden,
  2. Beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlara yirmi günden,
  3. Onbeş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmialtı günden,

Az olmaz.

Yıllık izin süreleri  karşılıklı mutabakat ile artırılabilir.

Barınma

Yatılı çalışanlara, şahsi olarak kullanabilecekleri ve uyuyabilecekleri bir oda tahsis edilmelidir. Bu odada ev işçisinin insani koşullara uygun ve güvenlikli bir şekilde yaşamasını sağlayacak her türlü imkan sağlanmalıdır. Odanın anahtarı ev işçisinde bulunmalıdır. Yatılı çalışanların evde mevcut olan ütü, çamaşır makinası, kurutma makinası, internet vb. araçları kendi ihtiyaçları için ücretsiz kullanma olanakları sağlanmalıdır. 

Eşit İşlem Borcu

İş yapılması ve yürütülmesi aşamasında, dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ve benzeri sebeplere dayalı ayırım yapılamaz.

İşveren, biyolojik veya işin niteliğine ilişkin sebepler zorunlu kılmadıkça, bir işçiye, iş sözleşmesinin yapılmasında, şartlarının oluşturulmasında, uygulanmasında ve sona ermesinde, cinsiyet veya gebelik nedeniyle doğrudan veya dolaylı farklı işlem yapamaz.

Aynı veya eşit değerde bir iş için cinsiyet, etnik köken veya din nedeniyle daha düşük ücret kararlaştırılamaz.

İşçinin cinsiyeti, etnik kökeni, dini nedeniyle özel koruyucu hükümlerin uygulanması, daha düşük bir ücretin uygulanmasını haklı kılmaz.

İşin Yapılış Biçimi

Önceden haber vermeden ve işçinin yazılı oluru olmadan iş sözleşmesinde belirlenen çalışma koşulları işveren tarafından tek taraflı değiştirilemez. İşçinin kabul etmemesi halinde işverenin değişiklik hakkına yönelik 4856 sayılı yasa hükümleri uygulanır.

İşin niteliği özel bir eğitim gerektiriyorsa işveren ev işçisine bu eğitimi sağlamakla yükümlüdür. Ev işçisi, gerekli eğitim ve bilgi kendisine verilmediği için yapacağı hatadan sorumlu tutulamaz. Pratik, tanıma, öğrenme ve adaptasyon gerektiren işlerde işveren ev işçisine adaptasyon için gerekli süreyi tanımakla yükümlüdür. İşverenin işin niteliğine dair gerekli uzmanlık bilgisine sahip olmadığı konularda (örneğin hasta bakımı) ev işçisi işverene yaptığı işin detaylarını anlatmakla ve işvereni aydınlatmakla yükümlüdür.

İlk defa mesleki ve teknik bilgi ve deneyim gerektiren işlerde çalışmaya başlayacak ev işçisi, o alanda deneyim sahibi ev işçilerinden destek alır. Böylece yazılı kuralların ve teorik eğitimin yetersiz kaldığı noktalarda deneyim aktarımı yoluyla ev işçisinin yaptığı işi daha iyi yapmasına ve özgüven kazanmasına sendika katkıda bulunur.

İletişim Hakkı

Ev işçileri, boş zamanlarında ve işin yürütülmesini aksatmamak koşuluyla iletişim hakkına sahiptir. Acil durumlarda çalışma saati içinde de ev işçisinin iletişim hakkını engelleyici uygulamalarda bulunulamaz.

Eğitim,  Öğrenim ve Boş Zaman Hakkı

İşveren, ev işçisinin temel eğitimini sağlaması ve mümkün olduğu ölçüde yüksek, teknik ve mesleki eğitime erişimi için izin vermelidir. Yabancı ev işçisinin dil eğitimi alması desteklenmeli ve uygun koşullar sağlanmalıdır. Ev işçisinin çalışma saatleri ve izin günleri almakta olduğu eğitime elverişli hale getirilmelidir.

Ev işçisi boş zaman hakkını ev işçileri çalıştay dilediği gibi kullanma hakkına sahiptir.

Örgütlenme Hakkı

Ev işçileri, çalıştıkları alanda sendika kurma, kurulu bir sendikaya üye olma ve toplu pazarlık hakkına sahiptirler.

İstismar, Taciz ve Şiddete Karşı Korunma Hakkı

Ev işçilerinin her türden istismar, taciz ve şiddete karşı etkin bir biçimde korunması için ilgili tedbir alınmalıdır.

İşverenin koruma borcunu düzenleyen Türk Borçlar Kanunu 417. madde metninde açık şekilde anlatım bulan “işçinin kişiliği” “cinsel ve psikolojik taciz” “dürüstlük ilkelerine uygun bir düzen” kavramları, işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramaması için bir önlem maddesidir. Buna göre işveren işçiyi korumakla yükümlüdür:

TBK m.417/I uyarınca “İşveren, hizmet ilişkisinde işçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermek ve işyerinde dürüstlük ilkelerine uygun bir düzeni sağlamakla, özellikle işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları ve bu tür tacizlere uğramış olanların daha fazla zarar görmemeleri için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür”.

Fesih

Taraflardan her birinin, belirsiz süreli sözleşmeyi fesih sürelerine uyarak feshetme hakkı vardır.

 Hizmet akdinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir.

Hizmet sözleşmesi; bildirimin diğer tarafa ulaşmasından başlayarak, hizmet süresi bir yıla kadar olan işçi için 4 hafta sonra; bir yıldan beş yıla kadar sürmüş işçi için 6 hafta ve beş yıldan fazla sürmüş işçi için 8 hafta sonra sona erer.

İşveren, fesih bildirim süresine ait ücreti peşin vermek suretiyle hizmet sözleşmesini feshedebilir.

Hizmet sözleşmesinin fesih hakkının kötüye kullanılarak sona erdirildiği durumlarda işveren, işçiye fesih bildirim süresine ait ücretin üç katı tutarında tazminat ödemekle yükümlüdür.

Taraflardan her biri, haklı sebeplerle sözleşmeyi derhâl feshedebilir. Sözleşmeyi fesheden taraf, fesih sebebini yazılı olarak bildirmek zorundadır.

Sözleşmeyi fesheden taraftan, dürüstlük kurallarına göre hizmet ilişkisini sürdürmesi beklenemeyen bütün durum ve koşullar, haklı sebep sayılır.

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği

Ev işçisi, güvenli ve sağlıklı koşullarda çalışma hakkına sahiptir. İşveren, ev işçilerinin işçi sağlığı ve iş güvenliğini sağlamak amacıyla, ev işçiliğinin özgül niteliklerini dikkate alarak, ulusal yasalara, düzenlemelere ve pratiğe uygun gerekli tedbirleri alacaktır.

Ev işçilerinin karşı karşıya kaldığı ve meslek hastalıklarına neden olan fiziksel tehlikelerden bazıları şunlardır: ağır kaldırma, kayma, takılma, elektrik çarpması, soğukta ya da  sıcakta çalışma, yüksekten düşme, ergonomik tehlikeler, uygun olmayan ekipmanla ya da ekipmansız çalışma, düşme, inip çıkma ve çömelme ile oluşan hasarlar, kimyasal tehlikeler, biyolojik tehlikeler (hastalık bulaşması gibi), yetersiz ve kalitesiz beslenme. Ayrıca bu alanda çalışanlar sosyal ve psikolojik sorunlarla da sıkça karşılaşır (düğünlere, bayrama gidememe, aşağılanma vs.)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir